Als je zwanger bent en graag borstvoeding wilt geven, komt er waarschijnlijk een moment waarop je jezelf afvraagt: wat heb ik eigenlijk nodig voor borstvoeding? Misschien zie je online uitgebreide uitzetlijsten met borstkolven, voedingsbh's, zoogcompressen, bewaarzakjes en allerlei andere hulpmiddelen. Maar heb je dat allemaal echt nodig?
Het korte antwoord is: nee.
Voor het geven van borstvoeding heb je in de basis vooral jezelf en je baby nodig. Toch zijn er producten die de eerste weken of de periode daarna een stuk comfortabeler en praktischer kunnen maken. Zeker wanneer je van plan bent om naast de borstvoeding ook te gaan kolven.
In deze checklist leg ik uit wat ik zelf als essentieel, handig en optioneel zou beschouwen. Zo kun je je tijdens je zwangerschap rustig voorbereiden, zonder het gevoel te krijgen dat je vooraf een halve babywinkel moet aanschaffen.
Borstvoeding voorbereiden tijdens je zwangerschap
Tijdens je zwangerschap hoef je nog niet precies te weten hoe jouw borstvoedingsperiode eruit gaat zien. Dat kun je eigenlijk ook niet voorspellen.
Misschien gaat het voeden vanaf het begin gemakkelijk. Misschien heeft je baby wat hulp nodig bij het aanhappen. Misschien wil je uiteindelijk volledig live voeden, of ontdek je juist dat de combinatie van borstvoeding en kolven goed bij jullie past.
Wat je wél kunt doen, is jezelf alvast informeren. Lees bijvoorbeeld over aanleggen, de eerste dagen na de bevalling, melkproductie en kolven. Bespreek vragen tijdens je zwangerschap met je verloskundige en weet waar je terechtkunt wanneer je na de bevalling extra begeleiding nodig hebt, bijvoorbeeld bij een lactatiekundige. Dat vind ik persoonlijk waardevoller dan vooraf zo veel mogelijk producten kopen.
Wat heb je écht nodig voor borstvoeding?
Laten we beginnen met het belangrijkste onderscheid: wat heb je echt nodig en wat kan handig zijn?
1. Een comfortabele voedingsbh
Je borsten kunnen tijdens de zwangerschap en na de bevalling behoorlijk veranderen. Een goede voedingsbh kan daarom fijn zijn, zowel tijdens de laatste maanden van je zwangerschap als wanneer je eenmaal borstvoeding geeft. Zelf vind ik een voedingsbh zonder beugel prettig omdat er geen harde beugel tegen de borst drukt en je gemakkelijk bij de borst kunt tijdens het voeden of kolven.
Let vooral op comfort en pasvorm. Koop tijdens je zwangerschap ook niet meteen een hele voorraad in één maat. Je borsten kunnen na de bevalling en wanneer de melkproductie op gang komt nog veranderen.
Mijn advies: begin met één of twee comfortabele voedingsbh's. Bevalt een bepaald model na de bevalling goed? Dan kun je altijd meer bestellen.
2. Zoogcompressen
Lekkende borsten komen regelmatig voor, vooral in de eerste periode van de borstvoeding. Maar ook dit verschilt enorm per moeder. De één lekt dagelijks melk en de ander vrijwel nooit. Zoogcompressen draag je in je bh om gelekte moedermelk op te vangen en je kleding te beschermen. Er bestaan zowel wegwerpbare als wasbare varianten.
Ik zou voor de bevalling alvast een kleine hoeveelheid in huis halen. Je weet dan na de geboorte snel genoeg hoeveel je daadwerkelijk gebruikt.
3. Een fijne plek om te voeden
Hier wordt op uitzetlijstjes verrassend weinig over gesproken, terwijl je hier waarschijnlijk veel meer aan hebt dan aan allerlei accessoires. Zorg voor een plek waar je comfortabel kunt zitten en waarbij je rug en armen voldoende ondersteuning krijgen. Zeker in het begin kunnen voedingen behoorlijk wat tijd in beslag nemen.
Een kussen kan prettig zijn, maar een speciaal voedingskussen is niet voor iedere moeder noodzakelijk. Gebruik vooral wat voor jou comfortabel voelt. En leg bijvoorbeeld een fles water binnen handbereik. Kleine praktische dingen kunnen een voedingsmoment een stuk rustiger maken.
Heb je vóór de bevalling al een borstkolf nodig?
Dit is waarschijnlijk één van de meest gestelde vragen die we bij Youha krijgen. En ook hier is het antwoord: niet per se.
Wanneer je van plan bent uitsluitend rechtstreeks aan de borst te voeden en er geen bijzondere omstandigheden zijn, hoef je niet automatisch tijdens je zwangerschap al een borstkolf aan te schaffen.
Toch kiezen veel vrouwen ervoor dit wel te doen. Bijvoorbeeld omdat ze na de geboorte flexibiliteit willen, hun partner later een voeding willen laten geven, weer aan het werk gaan of verwachten regelmatig te gaan kolven. Het voordeel van vooraf oriënteren is vooral dat je niet op een moment waarop je moe bent en net bevallen bent ineens verschillende elektrische borstkolven moet gaan vergelijken.
Mijn advies is daarom: oriënteer je tijdens de zwangerschap, maar bepaal op basis van jouw situatie of je de kolf ook al daadwerkelijk wilt aanschaffen.
Welke borstkolf past bij jou?
Als je besluit een kolf aan te schaffen, kijk dan niet alleen naar welke Youha kolf of andere borstkolf de meeste functies heeft. Denk vooral na over hoe je verwacht hem te gebruiken.
Ga je incidenteel een flesje afkolven? Dan heb je andere wensen dan wanneer je straks meerdere keren per dag kolft. Wil je thuis rustig kolven of verwacht je ook op je werk en onderweg te kolven? Bij regelmatig gebruik kan een dubbele elektrische borstkolf bijvoorbeeld tijd besparen doordat je beide borsten tegelijkertijd kunt kolven.
Daarnaast kiezen steeds meer moeders voor een draadloze kolf. Een draadloze borstkolf heeft als voordeel dat je tijdens het kolven minder gebonden bent aan één plek. Bij sommige modellen plaats je de kolf volledig in je bh, waardoor je tijdens het kolven meer bewegingsvrijheid hebt. Binnen Youha hebben we verschillende borstkolven ontwikkeld voor verschillende gebruikssituaties. Welke Youha borstkolf het beste past, hangt daarom vooral af van hoe vaak, waar en op welke manier je verwacht te kolven.
Kijk daarnaast altijd naar zaken als pasvorm, comfort, beschikbare borstschildmaten, bediening, accuduur, schoonmaak en verkrijgbaarheid van losse onderdelen. Een duurdere of technisch uitgebreidere kolf is niet automatisch voor iedere moeder de beste keuze.
Borstschildmaat: klein detail, groot verschil
Als je gaat kolven, is de maat van het borstschild belangrijk. Een verkeerde maat kan oncomfortabel aanvoelen en invloed hebben op hoe prettig het kolven verloopt. Daarom raad ik aan om niet automatisch uit te gaan van de standaardmaat die bij een borstkolf wordt geleverd.
Je tepelmaat kun je meten en op basis daarvan bepalen welke maat borstschild of verkleiner het beste aansluit. Ook hierbij geldt dat je lichaam tijdens en na de zwangerschap kan veranderen. Controleer de pasvorm daarom opnieuw wanneer je daadwerkelijk begint met kolven.
Moedermelk bewaren: heb je bewaarzakjes nodig?
Wanneer je alleen live borstvoeding geeft, heb je natuurlijk geen voorraad moedermelk bewaarzakjes nodig. Ga je kolven en wil je melk bewaren of invriezen? Dan worden ze wel praktisch.
Je kunt afgekolfde moedermelk in daarvoor geschikte bakjes, flesjes of moedermelkbewaarzakjes bewaren. Bewaarzakjes nemen in de koelkast en vooral in de vriezer relatief weinig ruimte in en je kunt de melk per portie bewaren.
Mijn advies is opnieuw om vooraf geen enorme voorraad aan te schaffen. Begin klein. Als kolven uiteindelijk een vast onderdeel van je routine wordt, weet je vanzelf hoeveel opslagruimte en bewaarzakjes je nodig hebt. Let bij het bewaren van moedermelk altijd op goede hygiëne, correcte bewaartijden en het veilig ontdooien en opwarmen van de melk.
Lekschalen en melkcollectors: handig, maar niet noodzakelijk
Tijdens het voeden kan uit de andere borst melk lekken. Een lekschaal of melkcollector kan deze melk opvangen. Sommige moeders vinden dit ontzettend praktisch, terwijl andere moeders nauwelijks lekken en zo'n product bijna niet gebruiken.
Daarom staat een melkcollector voor mij in de categorie handig om te kennen, maar niet noodzakelijk om vooraf te kopen. Hetzelfde geldt voor veel andere borstvoedingsproducten: pas wanneer je weet waar jij in de praktijk tegenaan loopt, weet je wat je daadwerkelijk nodig hebt.
En hoe zit het met colostrum opvangen tijdens de zwangerschap?
Colostrum is de eerste melk die je lichaam maakt. Sommige zwangere vrouwen krijgen het advies om tegen het einde van de zwangerschap colostrum met de hand op te vangen en te bewaren. Dit is nadrukkelijk niet iets waarmee je op eigen initiatief vroeg in de zwangerschap moet beginnen.
Of prenataal colostrum opvangen in jouw situatie geschikt is en vanaf welk moment, kun je het beste bespreken met je verloskundige, gynaecoloog of lactatiekundige. Krijg je het advies om colostrum op te vangen? Dan bestaan daarvoor speciale kleine colostrumcollectors waarmee je kleine hoeveelheden kunt verzamelen en bewaren.
Wat hoef je volgens mij niet vooraf te kopen?
Dit is misschien wel het belangrijkste onderdeel van deze checklist. Je hoeft niet voor ieder mogelijk borstvoedingsprobleem alvast een product in de kast te hebben liggen.
Ik zou tijdens de zwangerschap bijvoorbeeld niet standaard grote hoeveelheden bewaarzakjes, verschillende maten accessoires, meerdere soorten borstverzorgingsproducten en allerlei hulpmiddelen aanschaffen omdat je ze misschien nodig hebt.
Iedere borstvoedingsperiode verloopt anders. Investeer liever eerst in kennis, een paar praktische basisproducten en eventueel een borstkolf wanneer je weet dat je wilt gaan kolven. De rest kun je aanschaffen wanneer daar daadwerkelijk behoefte aan ontstaat.
Checklist borstvoeding: wat zou ik vóór de bevalling in huis halen?
Als ik zelf opnieuw een borstvoedingsuitzet zou samenstellen, zou ik hem ongeveer zo indelen:
Handig om alvast te hebben
- 1 à 2 comfortabele voedingsbh's
- een kleine verpakking zoogcompressen
- comfortabele plek om te voeden
- informatie over borstvoeding en aanleggen
- contactgegevens van iemand bij wie je terechtkunt met voedingsvragen
Afhankelijk van jouw plannen
- borstkolf
- extra borstschildmaat of verkleiner
- melkcollector of lekschaal
- moedermelk bewaarzakjes of bewaarbakjes
- flesje(s) voor afgekolfde moedermelk
Alleen wanneer daar een reden of behoefte voor is
- hulpmiddelen rondom borstverzorging
- grote voorraad kolfaccessoires
- grote voorraad moedermelkbewaarzakjes
- colostrumcollectors tijdens de zwangerschap
Je hoeft dus echt niet alles van tevoren in huis te hebben.
Tot wanneer geef je borstvoeding?
Een andere vraag die tijdens de zwangerschap al regelmatig naar boven komt, is: tot wanneer borstvoeding geven?
Het Voedingscentrum adviseert in Nederland borstvoeding gedurende de eerste zes maanden en daarna zolang ouder en kind dat willen, wanneer dat mogelijk en passend is. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert exclusieve borstvoeding gedurende de eerste zes maanden en daarna, naast passende aanvullende voeding, door te gaan tot twee jaar of langer.
Maar zo'n richtlijn hoeft geen persoonlijke deadline te worden. Hoe lang je borstvoeding geeft, is afhankelijk van jou, je baby en jullie omstandigheden. Misschien geef je enkele weken borstvoeding, misschien zes maanden en misschien veel langer. Misschien combineer je borstvoeding met kolven of stap je op een gegeven moment gedeeltelijk over op een andere manier van voeden.
Veelgestelde vragen over borstvoeding en kolven
Hieronder beantwoordt Elles een aantal veelgestelde vragen over de voorbereiding op borstvoeding, het kopen van een borstkolf en handige producten voor de eerste periode.
Heb ik een borstkolf nodig als ik borstvoeding wil geven?
Nee. Wanneer je baby rechtstreeks uit de borst drinkt, heb je niet automatisch een borstkolf nodig. Een kolf kan wel handig zijn wanneer je moedermelk wilt bewaren, een voeding wilt laten overnemen, weer gaat werken of om een andere reden moedermelk wilt afkolven.
Wanneer kan ik het beste een borstkolf kopen?
Je kunt je tijdens de zwangerschap alvast oriënteren op een borstkolf. Of je de kolf ook vóór de bevalling koopt, hangt af van je persoonlijke situatie en plannen. Het voordeel van vooraf oriënteren is dat je rustig verschillende borstkolven kunt vergelijken en niet pas na de bevalling een keuze hoeft te maken.
Is een draadloze borstkolf beter?
Niet automatisch. Een draadloze borstkolf kan veel bewegingsvrijheid bieden en daardoor prettig zijn wanneer je regelmatig, op je werk of onderweg kolft. Andere moeders geven juist de voorkeur aan een traditionele elektrische borstkolf. Kijk daarom vooral naar gebruik, comfort, pasvorm en jouw persoonlijke voorkeur.
Hoeveel voedingsbh's heb ik nodig?
Begin bijvoorbeeld met één of twee comfortabele voedingsbh's. Je borsten kunnen tijdens de zwangerschap en na de bevalling nog veranderen. Daarom kan het verstandig zijn om niet vooraf meerdere voedingsbh's in dezelfde maat te kopen. Een comfortabele voedingsbh zonder beugel kan tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode prettig zijn.
Moet ik moedermelk bewaarzakjes vóór de bevalling kopen?
Niet noodzakelijk. Als je verwacht te gaan kolven en moedermelk te bewaren, kan een kleine voorraad handig zijn. Je kunt later altijd extra moedermelk bewaarzakjes aanschaffen wanneer blijkt dat je regelmatig kolft en melk bewaart of invriest.
Tot wanneer wordt borstvoeding aanbevolen?
Het Voedingscentrum adviseert borstvoeding gedurende de eerste zes maanden en daarna zolang ouder en kind dat willen, wanneer dit mogelijk en passend is. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert de eerste zes maanden exclusieve borstvoeding en daarna borstvoeding naast passende aanvullende voeding tot twee jaar of langer. Hoe lang je daadwerkelijk borstvoeding geeft, blijft uiteindelijk afhankelijk van jou, je baby en jullie persoonlijke situatie.
Mijn advies als je nu zwanger bent
Bij Youha spreek ik veel moeders die achteraf zeggen dat ze tijdens hun zwangerschap vooral bezig waren met de bevalling. Heel begrijpelijk. De periode daarna voelt tijdens je zwangerschap soms nog heel ver weg.
Toch zou ik aanraden om je vóór de bevalling al een beetje in borstvoeding te verdiepen wanneer je graag borstvoeding wilt geven. Niet om alles perfect voor te bereiden, want dat kan simpelweg niet.
Leer de basis, weet waar je terechtkunt als het niet loopt zoals verwacht en denk alvast na over de vraag of je wilt gaan kolven. Oriënteer je in dat geval rustig op een borstkolf en de verschillen tussen traditionele en draadloze modellen. En koop vervolgens vooral wat bij jouw situatie past.
Een goede voorbereiding betekent wat mij betreft niet dat je alles al in huis hebt. Het betekent dat je weet welke mogelijkheden er zijn wanneer je ze nodig hebt.
Over de auteur
Elles Jannink-Baak schrijft vanuit haar eigen ervaring als moeder en haar dagelijkse betrokkenheid bij Youha. Binnen Youha houdt zij zich bezig met vragen van moeders, productgebruik en informatie rondom borstvoeding en kolven.
''Mijn belangrijkste advies aan zwangere vrouwen is eenvoudig: probeer tijdens je zwangerschap niet je hele borstvoedingsperiode te voorspellen. Verdiep je in de basis, stel vragen en koop producten omdat ze bij jouw situatie passen, niet omdat een uitzetlijst zegt dat je ze allemaal nodig hebt.''
Liefs,
Elles Jannink-Baak
Youha Product expert
