Borstmassage bij borstvoeding en kolven: wanneer kan het helpen?

Tijdens de borstvoedingsperiode krijgen je borsten behoorlijk wat te verduren. Voedingen, kolfsessies, een veranderende melkproductie en soms gespannen of gevoelige borsten horen voor veel moeders bij deze periode. Borstmassage kan op sommige momenten prettig zijn en wordt ook regelmatig gebruikt rondom het voeden en comfortabel kolven.

Toch merk ik dat er ook veel onduidelijkheid over bestaat. Moet je je borsten vóór iedere kolfsessie masseren? Helpt borstmassage om meer melk te kolven? En moet je een harde of gevoelige plek juist stevig masseren?

Vooral bij die laatste vraag is het belangrijk om voorzichtig te zijn. Harder masseren is namelijk niet automatisch beter. In deze blog leg ik uit wanneer borstmassage bij borstvoeding en kolven prettig kan zijn, hoe je dit op een zachte manier kunt doen en wanneer het verstandiger is om niet zelf verder te masseren.

Wat is borstmassage bij borstvoeding?

Met borstmassage bedoelen we het zacht aanraken, masseren of comprimeren van de borst rondom een voeding of kolfsessie. Het doel is niet om met kracht melk uit de borst te duwen. Zie het eerder als ondersteuning rondom het voeden of kolven.

Ook bij handmatig afkolven worden massage en zachte borstcompressie gebruikt. De CDC noemt bijvoorbeeld massage als een manier om de melkafgifte voorafgaand aan handexpressie te helpen stimuleren.

Hoe prettig dit is, verschilt per moeder. De één vindt een korte massage voor het kolven ontspannend, terwijl een ander hier nauwelijks behoefte aan heeft. Er is dus geen regel dat iedere moeder haar borsten voor iedere voeding of kolfsessie zou moeten masseren.

Wanneer kan borstmassage prettig zijn?

Borstmassage kan op verschillende momenten rondom borstvoeding en kolven worden toegepast. Zelf zou ik vooral onderscheid maken tussen massage vóór en tijdens het kolven.

1. Voor het kolven

Een rustige voorbereiding kan helpen om ontspannen aan een kolfsessie te beginnen. Zorg dat je comfortabel zit en probeer je schouders en bovenlichaam te ontspannen. Je kunt vervolgens je borst zacht met je hand aanraken en masseren.

Sommige moeders vinden warmte voorafgaand aan het kolven ook prettig. Het gaat daarbij vooral om comfort: warmte moet aangenaam aanvoelen en niet heet zijn.

Zeker wanneer je gehaast of gespannen bent, kan het helpen om bewust een paar minuten voor jezelf te nemen voordat je de borstkolf plaatst. Stress en spanning kunnen het op gang komen van de melk soms lastiger maken.

2. Tijdens het kolven

Ook tijdens een kolfsessie kun je voorzichtig borstcompressie toepassen. Daarbij ondersteun je de borst met je hand en geef je zachte druk, zonder dat dit pijnlijk wordt.

Belangrijk is dat je niet hard knijpt en niet probeert om met kracht zoveel mogelijk melk uit de borst te krijgen. Meer druk betekent niet automatisch een betere kolfsessie.

3. Bij volle of gespannen borsten

Voelen je borsten erg vol aan, bijvoorbeeld doordat een voeding later plaatsvindt dan normaal? Dan kan het soms prettig zijn om een kleine hoeveelheid melk met de hand af te kolven om de spanning te verminderen.

Het doel is dan vooral comfort. Structureel extra leegkolven terwijl je baby die melk niet nodig heeft, kan juist een signaal aan je lichaam geven om meer melk aan te maken.

Kan borstmassage helpen om meer melk te kolven?

Dit is waarschijnlijk één van de meest gestelde vragen over borstmassage. Het antwoord vraagt wat nuance.

Massage en borstcompressie kunnen bij sommige moeders helpen bij het op gang komen van de melkstroom of bij het verwijderen van melk tijdens een kolfsessie. Dat betekent echter niet automatisch dat borstmassage je melkproductie verhoogt.

Je melkproductie wordt door veel meer factoren beïnvloed. Denk aan hoe vaak en effectief melk uit de borst wordt verwijderd, hoe je baby drinkt, je kolfroutine en persoonlijke omstandigheden.

Kolf je ineens structureel minder melk? Kijk dan dus niet alleen naar massage. Controleer bijvoorbeeld ook de pasvorm van je borstschild, je kolfritme en de onderdelen van je borstkolf. Bij twijfel over je melkproductie kan een lactatiekundige met je meekijken.

Zo kun je je borsten zacht masseren voor het kolven

Wil je borstmassage onderdeel maken van je kolfroutine? Houd het dan vooral eenvoudig en comfortabel.

1. Was je handen voordat je je borsten, borstkolf of afgekolfde melk aanraakt.
2. Ga comfortabel zitten en probeer je schouders en bovenlichaam te ontspannen.
3. Begin met zachte bewegingen. Masseer de borst rustig met je vingertoppen of handpalm. Het hoort niet pijnlijk te zijn.
4. Plaats daarna je borstkolf goed. Zorg ervoor dat je tepel gecentreerd zit en gebruik een passende maat borstschild.
5. Gebruik tijdens het kolven eventueel zachte borstcompressie wanneer jij merkt dat dit prettig werkt.

Je hoeft hier geen ingewikkelde techniek van te maken. Het belangrijkste is dat je naar je lichaam luistert. Doet iets pijn? Stop dan met de massage en probeer niet door extra druk het probleem op te lossen.

Hard masseren bij een harde of pijnlijke plek? Liever niet

Dit vind ik een belangrijk punt, omdat hierover nog regelmatig verouderde adviezen rondgaan. Bij een pijnlijke, gezwollen of harde plek in de borst kan de neiging ontstaan om deze stevig "weg te masseren".

Stevige of diepe massage wordt bij ontstekingsklachten juist afgeraden. Te veel druk kan het weefsel extra irriteren. Actuele professionele richtlijnen benadrukken daarom dat eventuele druk op de borst zacht moet blijven.

Heb je toenemende pijn, roodheid, zwelling, koorts of voel je je ziek? Of verdwijnen je klachten niet? Blijf dan niet zelf masseren in de hoop dat het vanzelf overgaat, maar neem contact op met je huisarts, verloskundige of een deskundige op het gebied van borstvoeding.

Warmte en massage combineren

Sommige moeders vinden het prettig om zachte massage te combineren met warmte, bijvoorbeeld voorafgaand aan een kolfsessie. Dat kan gewoon met je handen en een comfortabele warmtebron.

Zelf vind ik vooral belangrijk dat zoiets geen verplicht onderdeel van kolven wordt. Je hebt geen massageapparaat nodig om goed te kunnen kolven. Vind je warmte en massage wél prettig, dan kan een hulpmiddel het gemakkelijker maken om dit in je routine op te nemen.

Binnen Youha hebben we hiervoor bijvoorbeeld de Warm Relief ontwikkeld, waarmee warmte en massage gecombineerd kunnen worden. Ik zou zo'n product vooral zien als hulpmiddel voor comfort en ontspanning rondom een kolfsessie, en niet als oplossing voor medische klachten of als garantie dat je meer melk gaat produceren.

Tot slot

Borstmassage kan een prettig onderdeel zijn van borstvoeding of kolven, maar probeer er geen verplichting van te maken. Een paar minuten zachte massage, ontspanning of borstcompressie kan voor sommige moeders prettig werken; voor anderen voegt het weinig toe.

Wat ik vooral belangrijk vind, is dat je goed naar je lichaam blijft luisteren. Borstmassage hoeft niet hard te zijn om effectief of prettig te zijn. Pijn is geen teken dat je harder moet masseren.

Ervaar je aanhoudende pijn, roodheid, zwelling, koorts of problemen met je melkproductie? Zoek dan deskundige begeleiding. Een hulpmiddel kan comfort geven, maar vervangt geen medisch of lactatiekundig advies wanneer er daadwerkelijk klachten zijn.

Over de auteur

Elles is moeder en nauw betrokken bij Youha en de ontwikkeling en toepassing van onze producten. Vanuit haar eigen ervaring en de vragen die dagelijks bij Youha binnenkomen, weet zij dat borstvoeding en kolven voor iedere moeder anders verlopen.

"Mijn belangrijkste advies bij borstmassage is eigenlijk heel eenvoudig: wees zacht voor je lichaam. Massage hoeft geen pijn te doen en harder is niet automatisch beter. Zelf zie ik warmte en massage vooral als iets wat comfort en ontspanning kan geven rondom een kolfsessie. Heb je echt pijn of blijven klachten terugkomen, laat dan liever iemand met kennis van borstvoeding meekijken."

Liefs,
Elles Jannink-Baak
Youha Productexpert