Stuwing na de bevalling: wat is het en wat kun je eraan doen?

Als je zwanger bent en van plan bent om borstvoeding te geven, heb je het woord stuwing misschien al eens gehoord. Maar wat het precies is en hoe het voelt, weet je vaak pas wanneer je ermee te maken krijgt.

Een paar dagen na de bevalling kunnen je borsten ineens zwaar, warm en gespannen aanvoelen. Soms zelfs zo gespannen dat je baby moeilijker kan aanhappen. Dat kan best schrikken, zeker wanneer je net begonnen bent met borstvoeding en nog niet goed weet wat normaal is.

Daarom vind ik stuwing juist een onderwerp waar je je tijdens je zwangerschap al over mag inlezen. Je kunt niet precies voorspellen hoe de eerste dagen bij jou zullen verlopen, maar weten wat er in je lichaam gebeurt kan straks veel onzekerheid wegnemen.

Wil je je breder voorbereiden op het geven van borstvoeding? Lees dan ook mijn complete checklist voor borstvoeding tijdens je zwangerschap .

In deze blog leg ik uit wat stuwing is, wanneer het meestal ontstaat, wat je zelf kunt doen en wanneer het verstandig is om hulp te vragen.

Wat is stuwing?

Stuwing ontstaat meestal in de eerste dagen nadat je baby is geboren. Na de bevalling verandert er in korte tijd ontzettend veel in je borsten. De doorbloeding neemt toe en je lichaam begint steeds meer moedermelk aan te maken. Het colostrum van de eerste dagen gaat geleidelijk over in grotere hoeveelheden melk.

Je borsten kunnen daardoor voller worden. Bij stuwing kan die volheid omslaan in een zwaar, hard of gespannen gevoel. Soms voelen de borsten ook warm en gevoelig aan.

Dat betekent niet automatisch dat er iets misgaat. Stuwing komt juist vaak voor wanneer de melkproductie na de geboorte op gang komt.

Wanneer krijg je stuwing na de bevalling?

Stuwing ontstaat meestal in de eerste dagen na de geboorte. Precies wanneer je het merkt en hoeveel last je ervan hebt, verschilt van moeder tot moeder. Misschien merk je alleen dat je borsten wat voller zijn. Bij een ander kunnen ze behoorlijk hard en pijnlijk worden.

Ook de manier waarop de borstvoeding op gang komt speelt mee. Wanneer je baby bijvoorbeeld weinig of kort drinkt of er heel strikt op vaste tijden wordt gevoed, kan er meer spanning ontstaan.

In de eerste periode drinken baby's meestal regelmatig verspreid over de dag en nacht. Het is daarom belangrijker om te kijken naar de voedingssignalen van je baby dan uitsluitend naar de klok. Wil je meer weten over de eerste periode? In onze complete gids over borstvoeding en kolven lees je meer over de start van borstvoeding en de combinatie met kolven.

Het is dus niet nodig om tijdens je zwangerschap al te bedenken hoe je stuwing precies gaat voorkomen. Veel belangrijker is dat je straks weet wat je kunt herkennen en waar je hulp kunt krijgen.

Hoe voelt stuwing?

Veel vrouwen omschrijven hun borsten als ineens veel voller dan ze gewend zijn.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat:

• je borsten zwaar en gespannen aanvoelen;
• de huid strak staat;
• je borsten warm of gevoelig zijn;
• je tepels of tepelhof door de spanning vlakker lijken;
• je bh ineens veel strakker zit;
• je baby door de spanning moeilijker kan aanhappen.

Vooral dat laatste is belangrijk. Als de tepelhof erg gespannen is, kan het voor een jonge baby moeilijker zijn om voldoende borst in de mond te nemen. Goed aanleggen kan dan extra aandacht vragen.

Ben je nog zwanger en wil je alvast begrijpen hoe goed aanleggen werkt? Lees dan ook hoe je borstvoeding geeft en je baby goed aanlegt .

Wat kun je doen bij stuwing?

Als je borsten gespannen zijn, is de eerste gedachte misschien:

“Ik moet die melk er zo snel mogelijk allemaal uit krijgen.”

Dat klinkt logisch, maar dat is niet automatisch nodig. Borstvoeding werkt grotendeels volgens vraag en aanbod. Wanneer melk regelmatig uit de borst wordt verwijderd, krijgt je lichaam signalen om melk te blijven produceren.

Probeer daarom vooral je baby regelmatig aan te leggen en goed te laten drinken. Als je borsten zo gespannen zijn dat je baby moeilijk kan happen, kan het helpen om eerst een klein beetje met de hand af te kolven. Hierdoor kan de tepelhof wat zachter worden, waardoor aanhappen gemakkelijker kan gaan.

Het doel is dan niet om je borst volledig leeg te kolven, maar om voldoende spanning weg te nemen zodat je baby makkelijker kan drinken.

Warm of koud bij stuwing?

Hier bestaat behoorlijk wat verwarring over. Bij stuwing kan koelen tussen de voedingen door verlichting geven. Een koud kompres kan prettig zijn wanneer je borsten zwaar, warm en gespannen aanvoelen.

Warmte wordt soms kort vóór het voeden of kolven gebruikt omdat sommige vrouwen dat prettig vinden en merken dat hun melk gemakkelijker begint te stromen.

Mijn praktische advies zou daarom zijn om vooral te kijken waarvoor je warmte of kou gebruikt. Kou kan prettig zijn om gespannen borsten na of tussen voedingen te verzachten. Vind je kortdurende warmte vóór een voeding prettig, dan kun je dat voor comfort gebruiken. Je hoeft je borsten bij stuwing echter niet voortdurend warm te houden.

Moet je kolven bij stuwing?

Niet standaard, als je baby goed drinkt en regelmatig wordt aangelegd, hoeft er niet automatisch een borstkolf aan te pas te komen omdat je stuwing hebt.

Sterker nog: steeds extra kolven met als doel je borsten helemaal leeg te krijgen kan je lichaam extra stimulatie geven om melk te produceren. Er zijn natuurlijk situaties waarin kolven wél nodig is. Bijvoorbeeld wanneer je baby tijdelijk niet effectief aan de borst kan drinken, wanneer jullie van elkaar gescheiden zijn of wanneer je om een andere reden een kolfschema volgt.

Is alleen de tepelhof zo gespannen dat je baby moeilijk kan happen? Dan kan een klein beetje met de hand afkolven soms al voldoende zijn. Gebruik je wel een elektrische borstkolf, kies dan instellingen die comfortabel aanvoelen. Meer vacuüm is niet automatisch beter en kolven hoort geen pijn te doen.

Wil je weten hoe je kolven op een goede manier kunt opbouwen? Lees dan ook hoe vaak je moet kolven .

Kun je stuwing wegmasseren?

Ook hierover wil ik een belangrijke nuance meegeven. Zachte aanraking of lichte compressie kan prettig voelen. Maar probeer harde, diepe massage van een pijnlijke of gezwollen borst te vermijden.

Bij gevoelig of gezwollen borstweefsel is harder masseren niet automatisch beter. Probeer dus niet met veel druk een harde of pijnlijke plek letterlijk “weg te masseren”.

Wil je meer weten over massage rondom borstvoeding en kolven? In onze blog over borstmassage bij borstvoeding en kolven leg ik uitgebreider uit wanneer zachte massage prettig kan zijn en waar je op moet letten.

Kun je je tijdens de zwangerschap voorbereiden op stuwing?

Je hoeft tijdens je zwangerschap niets met je borsten te doen om ze alvast “klaar te maken” voor stuwing. Wat je wél kunt doen, is jezelf voorbereiden met kennis.

Lees bijvoorbeeld alvast hoe goed aanleggen eruitziet, welke voedingssignalen een baby kan geven en bij wie je terechtkunt als de eerste dagen anders verlopen dan je had verwacht.

Ook hoef je voor de zekerheid niet allerlei producten aan te schaffen. Een paar comfortabele voedingsbh's en eventueel iets waarmee je je borsten kunt koelen kunnen prettig zijn. Ben je van plan om later te kolven, dan kun je je tijdens je zwangerschap natuurlijk alvast oriënteren op een borstkolf, maar stuwing op zichzelf is geen reden waarom iedere zwangere vrouw vooraf een elektrische kolf moet aanschaffen.

Dat vind ik belangrijk om erbij te zeggen. Koop vooral wat bij jouw plannen past, niet omdat je bang bent dat je anders niet voorbereid bent.

Stuwing of borstontsteking: hoe weet je het verschil?

Een gespannen of warme borst in de eerste dagen na de bevalling betekent niet meteen dat je een borstontsteking hebt. Maar klachten verdienen wel aandacht wanneer ze toenemen of niet verbeteren.

Bij een borstontsteking kunnen klachten ontstaan zoals een pijnlijke, opgezwollen, rode of warme borst, soms in combinatie met verhoging of een grieperig gevoel. Probeer dus niet zelf op basis van één symptoom een diagnose te stellen. Een warme borst kan bijvoorbeeld voorkomen bij stuwing, terwijl een combinatie van toenemende lokale klachten en je ziek voelen een andere beoordeling vraagt.

Wanneer moet je hulp zoeken bij stuwing?

De eerste dagen na de geboorte hoef je dit gelukkig niet allemaal zelf uit te zoeken. Je kraamverzorgende en verloskundige kunnen meekijken hoe je baby aanhapt en drinkt. Later kun je met vragen terecht bij het consultatiebureau. Een lactatiekundige kan daarnaast specifiek meekijken naar aanleggen, drinken, melkoverdracht, melkproductie en kolven.

Vraag zeker hulp wanneer:

• de klachten steeds erger worden in plaats van minder;
• je baby door de spanning niet goed kan aanhappen of drinken;
• je veel of toenemende pijn hebt;
• je borst niet weer soepeler wordt;
• je een rode, warme en sterk pijnlijke plek krijgt;
• je verhoging krijgt of je ziek en grieperig voelt;
• je zelf het gevoel hebt dat er iets niet klopt.

Heb je twijfels over hoeveel je baby daadwerkelijk binnenkrijgt? Lees dan ook hoe je weet of je baby genoeg moedermelk heeft gedronken .

En vertrouw ook op je eigen gevoel. Je hoeft niet eerst alle mogelijke symptomen af te wachten voordat je iemand belt.

Wat ik tijdens je zwangerschap alvast zou willen meegeven

Als je nu zwanger bent en straks borstvoeding wilt geven, probeer dan niet ieder mogelijk probleem vooraf te willen oplossen. Je weet nog niet hoe jouw start eruit gaat zien.

Misschien heb je nauwelijks last van stuwing. Misschien worden je borsten een paar dagen behoorlijk gespannen. En misschien heb je juist wat extra begeleiding nodig om de borstvoeding goed op gang te krijgen.

Als je straks wakker wordt met twee ontzettend volle borsten, weet je in ieder geval dat dit in de eerste dagen kan voorkomen. Je weet dat je je baby regelmatig kunt aanleggen, dat koelen verlichting kan geven en dat je niet automatisch je borsten met een kolf helemaal hoeft leeg te maken.

En misschien nog belangrijker: je weet bij wie je terechtkunt als het niet goed voelt. Dat vind ik uiteindelijk een veel betere voorbereiding dan een kast vol spullen.